Жас шақ

«Қыз айттыру» дәстүрі
Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте ойластырады, өзінің теңін іздейді. "Анасын көріп қызын ал" деген қағиданы қатаң ұстайды. Яғни, болашақ құдасын орынды жерден, жақсы кісілерден, аталы, іргелі ауылдан қарайды. Тұқымында, тегінде ауруы бар отбасының қыздарына сөз салмайды. Лайықты деген адамдарына әдейі барып балаларының болашағы туралы әңгіме қозғайды, өздерінің құда болу ниетін білдіреді. Мұны "қыз айттыру" дейді. Бұл жолдың да түрлі ереже, тәртіптері бар. Егер балалар (ұл, қыз) жас болса, тіпті іште жатса да ерте келіп сөз байласады. Мұндай адамдар көбіне бірін-бірі жақсы білетін, өте сыйлы, дос кісілер арасында болады. Олар алдымен іште жатқан балаларын бір-біріне (әрине бірі ұл, бірі қыз болса) қосу туралы келіседі. "Атастыру" деген осы. Мұны «бел құда» дейді. Бесікте жатқан балаларды атастырса "бесік құда" дейді. Кейде қыз алған құда енді сол үйге өз қызын беретін болса, мұны "қарсы құда" дейді. Бұрын құда болған кісілер құдалықты тағы жалғастыратын болса оны "сүйек жаңғырту" деп атайды. Қыз бойжеткен, ұл ержеткен жағдайда екі жасты қосу "құда түсу" арқылы жасалады.
Қазақтың ертеден белгіленген заңы бойынша жеті атадан бері қыз алыспайды. Некелік ережеде әйел күйеуден 8 жас, еркек әйелден 25 жас үлкен болса қосылуға рұқсат етілмейді. Әрине әмеңгерлік жолда бұл шектеуге қарамайтын жайлар да бола береді. "Қыз айттыру", баталасу жас отаудың беріктігін, сенім мен сыйластықтың негізін қалайды.